Giới thiệu
Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng và thương mại, hợp đồng kinh tế đóng vai trò trụ cột để bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ của các bên. Tuy nhiên, luật pháp luôn thay đổi để phù hợp thực tiễn, và việc nắm bắt luật mới về hợp đồng kinh tế trong lĩnh vực xây dựng và thương mại là điều bắt buộc đối với doanh nghiệp, cá nhân ký kết hợp đồng
Hợp đồng kinh tế trong lĩnh vực xây dựng và thương mại là gì?
1.1. Khái niệm chung
Hợp đồng kinh tế trong lĩnh vực xây dựng và thương mại là thỏa thuận bằng văn bản giữa các bên (cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp) nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ trong hoạt động sản xuất – kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.
Nói cách khác:
Đây là công cụ pháp lý ràng buộc các bên khi tham gia hoạt động mua bán, thi công, cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ có mục đích sinh lợi.
1.2. Hợp đồng kinh tế trong lĩnh vực xây dựng
Là thỏa thuận bằng văn bản giữa chủ đầu tư và nhà thầu (hoặc các bên liên quan) về việc thực hiện một hoặc nhiều công việc xây dựng (thiết kế, thi công, giám sát, cung ứng vật tư, lắp đặt thiết bị…).
– Căn cứ pháp lý chính:
Luật Xây dựng 2014, Luật sửa đổi 2020
Nghị định 37/2015/NĐ-CP và Nghị định 50/2021/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung quy định về hợp đồng xây dựng)
– Đặc điểm:
- Có tính kỹ thuật cao, gắn với tiến độ, chất lượng, khối lượng công trình.
- Quy định rõ phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại, bảo hành, bảo trì.
- Thường có quy trình nghiệm thu, thanh toán, quyết toán nghiêm ngặt.
1.3. Hợp đồng kinh tế trong lĩnh vực thương mại
Là thỏa thuận giữa các thương nhân (hoặc giữa thương nhân với tổ chức/cá nhân khác) về việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đại lý, vận chuyển, thuê – cho thuê, gia công, xúc tiến thương mại…
– Căn cứ pháp lý chính:
Bộ luật Dân sự 2015 (áp dụng khi Luật Thương mại không quy định cụ thể)
– Đặc điểm:
- Mang tính dân sự – thương mại, chủ yếu nhằm sinh lợi nhuận.
- Đề cao tự do thỏa thuận, miễn không trái pháp luật và đạo đức xã hội.
- Gắn liền với các hoạt động lưu thông hàng hóa, dịch vụ, xuất nhập khẩu.
1.4. Điểm chung
Cả hai loại hợp đồng đều:
- Là cơ sở pháp lý ràng buộc quyền và nghĩa vụ các bên;
- Là căn cứ để thanh toán, quyết toán, hoặc xử lý tranh chấp;
- Phải được lập bằng văn bản, ký bởi người có thẩm quyền;
- Khi có tranh chấp, được giải quyết theo pháp luật dân sự, thương mại hoặc xây dựng tùy tính chất hợp đồng.
Những sửa đổi, bổ sung pháp luật có ảnh hưởng đến hợp đồng kinh tế
Sửa đổi thủ tục cấp giấy phép hoạt động xây dựng cho nhà thầu nước ngoài
Theo Quyết định 864/QĐ-BXD ngày 19/6/2025, Bộ Xây dựng đã sửa đổi nội dung thủ tục hành chính liên quan đến việc cấp giấy phép hoạt động xây dựng cho nhà thầu nước ngoài.
Cụ thể: nhà thầu có thể nộp hồ sơ trực tiếp, qua bưu chính, hoặc trực tuyến; trong vòng 10 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Sở Xây dựng có trách nhiệm xem xét, cấp giấy phép.
Việc này ảnh hưởng tới hợp đồng xây dựng vì nếu là nhà thầu nước ngoài, khi ký hợp đồng với chủ đầu tư, việc có giấy phép hoạt động xây dựng là điều kiện tiên quyết. Thủ tục nhanh hơn giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị hợp đồng.
Nghị định sửa đổi xử phạt vi phạm trong hoạt động thương mại
Ví dụ: có bổ sung quy định xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong giao dịch trên không gian mạng (nền tảng số) với mức phạt từ 50-70 triệu đồng.
Mức xử phạt lớn hơn, rõ hơn cho các vi phạm thông tin sản phẩm hàng hóa, cung cấp thông tin không đầy đủ hoặc sai sự thật, hoặc quảng cáo sai. Những điều này ảnh hưởng đến hợp đồng thương mại vì hợp đồng thường bao gồm điều khoản về trách nhiệm bên cung ứng thông tin, bảo đảm hàng hóa, quảng cáo, chất lượng sản phẩm, và nếu vi phạm, có thể bị xử phạt hành chính.
Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự (2025), số 86/2025/QH15
Một số điều luật hình sự mới đã được sửa đổi, bổ sung. Mặc dù chủ yếu là xử lý hình sự, nhưng có thể ảnh hưởng gián tiếp tới hợp đồng khi có hành vi vi phạm nghiêm trọng (ví dụ làm giả, sản xuất hàng giả, sử dụng hợp đồng giả mạo…) dẫn tới truy cứu trách nhiệm hình sự.
Quy định về mức phạt vi phạm hợp đồng
Theo Luật Thương mại 2005 (vẫn áp dụng, nhưng có những yêu cầu mới từ phía thực tiễn và các luật sửa đổi bổ sung), các bên trong hợp đồng thương mại có thể thỏa thuận mức phạt vi phạm hợp đồng (penalty clause).
Trong hợp đồng xây dựng sử dụng vốn nhà nước, mức phạt hợp đồng không vượt quá 12% giá trị phần hợp đồng bị vi phạm.
Trong thương mại nói chung, theo Luật Thương mại, tổng mức phạt do các bên thỏa thuận nhưng có giới hạn cho dù gồm nhiều vi phạm là không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm.
Những điểm cần lưu ý khi ký hợp đồng trong bối cảnh luật mới
– Đảm bảo tính hợp lệ giấy phép: nếu là nhà thầu nước ngoài, phải có giấy phép hoạt động xây dựng đúng quy định mới để hợp đồng có thể thực thi hiệu quả.
– Thỏa thuận rõ ràng các điều khoản về vi phạm: phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại, trách nhiệm về chất lượng, quảng cáo, thông tin sản phẩm… Vì luật có quy định xử phạt hành chính nếu vi phạm những nội dung này.
– Giải quyết tranh chấp & áp dụng luật mới: hợp đồng nên xác định rõ luật áp dụng, thẩm quyền giải quyết tranh chấp, trong trường hợp có thay đổi quy định pháp luật mới có ảnh hưởng, làm thế nào để điều chỉnh.
– Giám sát việc thực thi: cả bên chủ đầu tư và nhà thầu cần theo dõi các văn bản mới, nghị định/thủ tục được sửa đổi, vì có thể thay đổi trong thủ tục cấp phép, chứng chỉ hành nghề, giấy phép xây dựng…
Những rủi ro phổ biến trong hợp đồng kinh tế xây dựng và thương mại
4.1. Hợp đồng xây dựng
Pháp lý: hợp đồng không phù hợp luật; nhà thầu không đủ điều kiện pháp lý.
Thiết kế & khối lượng: hồ sơ thiết kế, dự toán thiếu chính xác → phát sinh tranh chấp.
Tiến độ & chi phí: chậm bàn giao mặt bằng, biến động giá vật liệu, nhân công.
Chất lượng & an toàn: thi công sai tiêu chuẩn, sự cố công trình, tai nạn lao động.
Thanh toán: chủ đầu tư chậm thanh toán, điều khoản nghiệm thu chưa rõ ràng.
4.2. Hợp đồng thương mại
Pháp lý: hợp đồng vi phạm Luật Thương mại, Luật Bảo vệ người tiêu dùng.
Hàng hóa/dịch vụ: không đạt chất lượng, vi phạm nhãn mác, sở hữu trí tuệ.
Giá cả & thanh toán: biến động tỷ giá (hợp đồng quốc tế), không có bảo lãnh, chậm thanh toán.
Logistics: giao hàng sai, chậm, thiếu; rủi ro bất khả kháng (thiên tai, dịch bệnh).
Tranh chấp: thiếu quy định về luật áp dụng, cơ chế giải quyết tranh chấp, bồi thường thiệt hại.
4.3. Rủi ro chung
Soạn hợp đồng sơ sài, dùng mẫu chung chung.
Thay đổi pháp luật, chính sách.
Đối tác thiếu năng lực hoặc gian lận.
Sự kiện bất khả kháng làm gián đoạn thực hiện hợp đồng.
Gợi ý quản trị rủi ro:
- Thẩm định đối tác trước khi ký.
- Quy định rõ về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại, điều chỉnh giá.
- Sử dụng bảo lãnh ngân hàng, bảo hiểm công trình/hàng hóa.
- Đưa điều khoản bất khả kháng, giải quyết tranh chấp (tòa án/trọng tài).
Dịch vụ giải quyết tranh chấp hợp đồng từ Mina
Với phương châm “Nhanh chóng – Trọn gói – Không phát sinh”, Công ty Luật Mina mang đến các dịch vụ hỗ trợ chuyên nghiệp:
- Các gói dịch vụ
Dịch vụ giải quyết tranh chấp hợp đồng nhanh trọn gói giá rẻ – Phù hợp doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Dịch vụ giải quyết tranh chấp hợp đồng nhanh, trọn gói từ Mina – Cam kết xử lý triệt để.
Dịch vụ giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyên nghiệp, giá cả hợp lý – Đội ngũ luật sư dày dạn kinh nghiệm.
Dịch vụ giải quyết tranh chấp hợp đồng trọn gói – Hỗ trợ từ thương lượng, hòa giải đến khởi kiện.
Dịch vụ giải quyết tranh chấp hợp đồng trọn gói cam kết không phát sinh – Khách hàng an tâm về chi phí.
- Quy trình dịch vụ
Tiếp nhận & phân tích hợp đồng.
Đưa ra chiến lược giải quyết tranh chấp.
Thương lượng/Hòa giải.
Khởi kiện/Tố tụng (nếu cần).
Vì sao chọn Công ty Luật TNHH Mina?
Hơn 20 năm kinh nghiệm trong giải quyết tranh chấp hợp đồng.
Đội ngũ luật sư chuyên sâu về xây dựng, thương mại.
Chi phí minh bạch, cam kết không phát sinh.
Thấu hiểu nỗi đau khách hàng: mất thời gian, mất tiền bạc, căng thẳng khi kiện tụng.
Lời khuyên cho doanh nghiệp & cá nhân Luôn cập nhật luật mới trước khi ký kết hợp đồng.
Nhờ luật sư soát xét hợp đồng để tránh rủi ro.
Chọn đơn vị pháp lý uy tín khi có tranh chấp.
Kết luận
Việc am hiểu luật mới về hợp đồng kinh tế trong lĩnh vực xây dựng và thương mại sẽ giúp doanh nghiệp và cá nhân tránh được những tranh chấp phức tạp, tiết kiệm thời gian và chi phí.
Xem thêm bài viết: Tranh chấp phát sinh từ hợp đồng kinh tế mua bán vật liệu xây dựng
Bản án nổi bật về tranh chấp hợp đồng mua bán vật liệu xây dựng