Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, các nhà đầu tư Việt Nam ngày càng có xu hướng mở rộng hoạt động sang thị trường quốc tế. Một trong những phương thức phổ biến để thực hiện điều này là thông qua việc mua bán, sáp nhập hoặc hoán đổi cổ phần, phần vốn góp. Tuy nhiên, việc sử dụng tài sản tại Việt Nam để thanh toán hoặc hoán đổi cho các giao dịch đầu tư ra nước ngoài luôn là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về pháp luật.

Nghị định số 103/2026/NĐ-CP của Chính phủ về đầu tư ra nước ngoài (sau đây gọi tắt là Nghị định 103/2026) đã đưa ra những quy định cụ thể, mở ra cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho nhà đầu tư. Đặc biệt, Điều 6, Khoản 4 của Nghị định này là một điểm nhấn quan trọng mà Công ty Luật Mina muốn cùng quý vị phân tích và làm rõ.

Cơ Chế Hoán Đổi Cổ Phần, Phần Vốn Góp Theo Điều 6. Khoản 4 Nghị định 103/2026

Điều 6, Khoản 4 Nghị định 103/2026 quy định một cơ chế linh hoạt cho nhà đầu tư Việt Nam khi thực hiện đầu tư ra nước ngoài. Cụ thể, nhà đầu tư Việt Nam được phép sử dụng cổ phần, phần vốn góp, lợi nhuận của tổ chức kinh tế ở nước ngoài hoặc dự án đầu tư của chính nhà đầu tư đó tại Việt Nam để thanh toán hoặc hoán đổi cho việc mua cổ phần, phần vốn góp hoặc dự án đầu tư của tổ chức kinh tế ở nước ngoài. Đây là một điểm mới đáng chú ý, phản ánh nỗ lực của nhà nước nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư xuyên biên giới.

Những Nguyên Tắc Cốt Lõi Cần Tuân Thủ

Tuy nhiên, để thực hiện giao dịch này một cách hợp pháp và hiệu quả, nhà đầu tư cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Tuân Thủ Thủ Tục Đầu Tư Ra Nước Ngoài: Nhà đầu tư Việt Nam bắt buộc phải hoàn thành các thủ tục đầu tư ra nước ngoài theo quy định của pháp luật hiện hành trước khi tiến hành bất kỳ giao dịch hoán đổi nào. Việc không tuân thủ nguyên tắc này có thể dẫn đến việc giao dịch bị vô hiệu và các chế tài pháp lý khác.
• Đảm Bảo Giá Trị Giao Dịch Theo Nguyên Tắc Thị Trường và Tuân Thủ Pháp Luật Liên Quan: Đây là nguyên tắc then chốt và thường gây ra nhiều vướng mắc nhất. Giao dịch hoán đổi phải có tài liệu xác định giá trị giao dịch theo nguyên tắc thị trường. Đồng thời, giao dịch phải đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về thuế, phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, chống chuyển giá và các quy định khác có liên quan.
• Thủ Tục Đầu Tư Tại Việt Nam (Nếu Có Nhà Đầu Tư Nước Ngoài Tham Gia): Trường hợp giao dịch hoán đổi dẫn đến việc nhà đầu tư nước ngoài nhận chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp hoặc dự án đầu tư tại Việt Nam, thì nhà đầu tư nước ngoài đó phải thực hiện các thủ tục đầu tư tại Việt Nam theo đúng quy định của pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp và các pháp luật chuyên ngành khác.

Nút Thắt Thực Tiễn: Thách Thức Từ Yêu Cầu Định Giá Theo Nguyên Tắc Thị Trường (Điểm b Khoản 4 Điều 6)

Mặc dù Điều 6, Khoản 4 Nghị định 103/2026 đã mở ra cánh cửa cho việc hoán đổi cổ phần, phần vốn góp, nhưng trên thực tế, điểm b của khoản này lại phản ánh một nút thắt quan trọng mà nhiều nhà đầu tư đang gặp phải, đặc biệt là các startup Việt Nam.

Trong quá khứ, khi các văn bản pháp luật cũ chưa đề cập rõ ràng đến vấn đề này, thực tiễn xét duyệt của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI) khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài (OIRC) thường yêu cầu các bên phải có sự định giá tương đương (ngang nhau) giữa cổ phần/phần vốn góp tại Việt Nam và tại nước ngoài, trừ một số trường hợp rất đặc biệt. Yêu cầu này, nay được cụ thể hóa thành “xác định giá trị giao dịch theo nguyên tắc thị trường”, tiềm ẩn nhiều khó khăn.

Đối với các startup Việt Nam thường gọi vốn thông qua các pháp nhân ở Singapore hoặc các trung tâm tài chính quốc tế khác, việc đáp ứng yêu cầu định giá này gần như là không thể. Lý do là giá trị cổ phần của một công ty mẹ ở Singapore (thường là pháp nhân holding) và giá trị cổ phần của công ty con hoạt động thực tế tại Việt Nam thường có sự chênh lệch đáng kể, do các yếu tố về thị trường, rủi ro, tiềm năng tăng trưởng và cơ cấu vốn khác nhau. Việc “định giá ngang nhau” hoặc “theo nguyên tắc thị trường” trong bối cảnh này trở thành một rào cản lớn cho việc thực hiện các giao dịch hoán đổi cổ phần.

Lời Khuyên Từ Công Ty Luật Mina

Việc sử dụng cổ phần, phần vốn góp tại Việt Nam để hoán đổi cho các giao dịch đầu tư ra nước ngoài là một cơ chế tiềm năng, nhưng cũng đầy rủi ro nếu không được thực hiện đúng cách. Các nhà đầu tư cần hết sức thận trọng và chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt pháp lý, đặc biệt là trong khâu định giá tài sản và tuân thủ các quy định liên quan đến thuế, phòng, chống rửa tiền và chuyển giá.

Tại Công ty Luật Mina, chúng tôi hiểu rõ những thách thức mà nhà đầu tư Việt Nam phải đối mặt khi mở rộng hoạt động ra quốc tế. Với đội ngũ luật sư chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực đầu tư, chúng tôi sẵn sàng cung cấp các dịch vụ tư vấn toàn diện, từ việc phân tích cơ chế pháp lý, hỗ trợ định giá, đến hoàn thiện các thủ tục cần thiết để đảm bảo giao dịch của quý vị diễn ra suôn sẻ và tuân thủ pháp luật.

Nếu quý vị đang có kế hoạch đầu tư ra nước ngoài hoặc cần giải đáp các vướng mắc liên quan đến hoán đổi cổ phần, phần vốn góp, đừng ngần ngại liên hệ với Công ty Luật Mina. Chúng tôi cam kết mang đến giải pháp pháp lý tối ưu, giúp quý vị vững bước trên hành trình hội nhập toàn cầu.

Công ty Luật Mina – Vững bước cùng nhà đầu tư Việt!